CHÙA KIẾN SƠ

Chùa cổ ở cạnh đền Gióng thuộc xã Phù Đổng, huyện Tiên Du, Bắc Ninh (nay là huyện Gia Lâm, Hà Nội). Đã được Nhà nước xếp hạng Di tích lịch sửvăn hóa -1975.

Chùa do Thiền sư Cảm Thành người huyện Tiên Du, tu hành ở chùa Phật Tích (núi Tiên Du) dựng khoảng trước năm 820. Bấy giờ ở hương Phù Đổng có phú hộ họ Nguyễn mến phục Cảm Thành đã mời về làng, hiến vườn nhà để sư dựng chùa. Truyền thuyết nói lúc đầu sư không muốn về, sau chiêm bao thấy thần nhân khuyên nên theo lời thỉnh cầu của họ Nguyễn.

Vào năm Nguyên Hoà 15 (820) thời thuộc Đường, có Thiền sư Vô Ngôn Thông họ Trịnh, nguyên trụ trì ở chùa Hoà An (Quảng Châu Trung Quốc) sang nước ta, đến hương Phù Đổng. Qua đối thoại, Cảm Thành biết đó là bậc cao tăng, liền mời ở lại trụ trì chùa Kiến Sơ. Từ đó chùa này trở thành trung tâm của Thiền phái Vô Ngôn Thông. Kể từ Vô Ngôn Thông là đời thứ 1 (Thiền sư mất năm 826), Cảm Thành là đời thứ 2 (mất năm 860), Thiền sư Thiện Hội là thế hệ thứ 3 (mất năm 900 ở chùa Định Thiền) và Thiền sư Vân Phong. Thế hệ thứ 4 là Đại

sư Khuông Việt (933-1011), thế hệ thứ 5 là Đa Bảo... Đời Lý, vua Lý Thái Tổ từng xuống chiếu cho trùng tu chùa Kiến Sơ và nhiều lần với sư Đa Bảo về kinh thành thỉnh văn yếu chỉ của Thiền Tông, các việc chính sự triều đình đều mời sư dự bàn định đoạt.

Các triều đại nối tiếp sau đều chăm lo tu sửa chùa ngày càng quy mô to đẹp. Vào năm Vĩnh Tộ 4 (1622) có tín nữ Nguyễn Thị Đổng hiệu Từ Lý cùng con trai là Đỗ Công Triều, con dâu là Nguyễn Thị Ngọc Phượng đã xuất tiền mua ruộng hiến cho chúa gồm 7 sào 4 thước... Thập phương công đức khá lớn.

Hàng năm cứ đến mồng 9 tháng 4 có tổ chức Hội Gióng. Nhân dân quanh vùng nô nức đi hội thực chất là một cuộc diễn xướng tổng hợp ca múa nhạc, nhắc lại sự tích anh hùng của ông Gióng đánh giặc Ân, một hội truyền thống có quy mô lớn nhất vùng. Từ đó bà con đi lễ đến Gióng, đến Hẩu, miếu Ban và chùa Kiến Sơ.

Chùa Cổ Việt Nam
Vũ Ngọc Khánh
nxb thanh niên