CHÙA BỔ ĐÀ

Chùa Bổ Đà có tên chữ là Tứ Ân tự, là một trong những di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật tiêu biểu ở Bắc Giang. Chùa đạo Phật xây dựng vào đầu thế kỷ XVIII. Nơi đây là một trong những trung tâm Phật giáo lớn của tỉnh Bắc Giang và cũng là một danh thắng phục vụ cho việc thăm quan, du lịch của khách thập phương

“Bốn bề phong cảnh lạ thay Bồng lai kia cũng thế này mà thôi"

Chùa Bổ Đà toạ lạc trên ngọn núi Bồ Đà thuộc thôn Thượng Lát, xã Tiên Sơn huyện Việt Yên tỉnh Bắc Giang. Núi Bổ Đà là một núi lớn nằm ở phía bờ Bắc sông Cầu thuộc vùng tây nam của đất bắc Giang. Núi này trải dài chừng 2000m bao bọc lấy hai thôn: Tiên Lát Thượng và Tiên Lát hạ của xã Tiên Sơn. Thôn Tiên Lát thượng ở phía đông núi, còn Tiên Lát hạ ở phía tây của núi. Trong sơn phận núi Bổ Đà nổi lên các ngọn lớn, đó là ngọn đền Thượng, ngọn chùa Cao, ngọn chùa Khám, ngọn Phượng Hoàng, ngọn Trúc Lát, ngọn Con Voi và ngọn Bàn Cờ tiên. Các ngọn núi này nối nhau liên tiếp, có độ cao từ 50 - 70m so với mặt biển. Trên núi, đất đá lẫn lộn, cây cối thưa thớt và chủ yếu là những cây chịu hạn. Tại các ngọn núi ấy có những công trình tôn giáo, tín ngưỡng của nhân dân xã Tiên Sơn tạo dựng. Đó là các đền Hạ, đền Trung, đền Thượng, chùa Tứ Ân, chùa Cao, chùa Khám, chùa Linh Chi, đình lát Thượng, đình Lát hạ, chùa Thạch Long, chùa Vân Sơn, đền Cam Vàng, đình Ngự... Các công trình tôn giáo, tín ngưỡng có qui mô to nhỏ khác nhau nhưng đều dựa vào núi sông ở đây để tạo tên các sắc màu huyền ảo. Chùa Bổ Đà có tên chính là Quan Âm, tương truyền nơi đây đức Quan Âm Bồ tát ứng hiện cứu đời.

Chùa Bổ Đà nằm ở tả ngạn dòng Nguyệt Đức (sông Cầu), cách thị xã Bắc Giang 20km về phía tây. Từ thị xã Bắc Giang xuôi theo quốc lộ 1A (tuyến Bắc Giang - Hà Nội) đến ngã ba Đình Trám (km 9) rẽ phải vào Bích Động, qua xã Bích Sơn, Ninh Sơn, Quảng Minh chừng 7 km sẽ tới xã Tiên Sơn - nơi có di tích. Giao thông ở khu vực này tương đối thuận lợi.

Truyền thuyết về ngôi chùa từ xưa được lưu truyền trong nhân dân xứ Bắc. Truyện kể rằng: Ngày xưa trong vùng có một đôi vợ chồng làm nghề đốn củi. Họ là những người tốt bụng, thật thà và chăm chỉ làm ăn, tuy nhiên, cuộc sống của họ vẫn quanh năm thiếu thốn. Con cái lại muộn mằn. Ngày đêm đôi vợ chồng mong mỏi có được một mụn con trai để nối dõi tông đường.

Thương đôi vợ chồng già tốt bụng, Quan thế Âm bồ tát đã ứng hiện cứu đời, tế độ. Một hôm, người chồng vác rìu lên núi đốn củi, ông bổ rìu vào cây thông già trên đỉnh núi thì bỗng bật ra 32 đồng tiền. Thấy lạ, ông tìm đến hỏi vị cao tăng mới biết đó chính là 32 phép ứng hiện của Quan thế Âm Bồ tát. Người tiều phu khẩn cầu rằng "nhược bằng đức phật quan Âm phù hộ cho tôi sinh con trai, tôi xin dựng chùa thờ". Quả nhiên điều đó linh ứng.

Chùa cổ việt nam
Vũ Ngọc Khánh
Nhà xuất bản thanh niên