CHÙA NGỌT

Ngọt là tên nôm của thôn Vọng Nguyệt, xã Tam Giang, huyện Yên Phong, Bắc Giang.

Chùa do công chúa Nguyệt Sinh thời Lý xây dựng. Năm Quý Dậu, niên hiệu Khai Hựu 5 (1333) đời Trần được trùng tu do Hoả dầu Chu Tuế Toại người bản xã đứng ra hương công, qui mô to rộng, gần 7 năm mới xong. Tại đây có bia Khai Nghiêm bị ký do Hàn lâm học sĩ Trương Hán Siêu soạn, văn bia ghi việc trùng tu. Bia tạo năm Khai Hựu 11 (1339), được khắc lại năm Cảnh Thịnh 5 (1787). Đó là tấm bia có giá trị nhất đối với di tích lịch sử chùa Ngọt trên và có vị trí quan trọng trong lịch sử văn học Việt Nam. Chùa Ngọt còn 2 tấm bia khác là bia tạo năm Dương Hoà 8 (1643) do Ngô Hiên Mai soạn và bia tạo năm Vĩnh Thịnh 1 (1705). Chùa có nhiều bức hoành phi, nhiều cuốn thư và câu đối khảm trai rất tỉnh xảo. Mỗi cuốn thư là một bài thơ, viết dạng chữ thảo thật bay bướm. Chùa còn 1 quả chuông to tạo năm Cảnh Thịnh 7 (1799), bài văn khắc trên chuông là của Khâm thục Đặc tiến vĩnh lộc Thượng đại phu, Bí thư thực Trực học sĩ Nghĩa Trạch hầu Nhữ Công Liêu soạn.

Vọng Nguyệt là một vùng quê văn hiến lâu đời, nơi đã sản sinh ra trạng Ngọt (Hứa Tam Tỉnh)... nơi có những bãi dâu xanh mướt và nghề kéo tơ ông vàng. Vọng Nguyệt nằm ven sông Cầu nước chảy lơ thơ, đã từng chứng kiến nhiều chiến công lịch sử của Lý Thường Kiệt và ngày nay đang vươn lên mạnh mẽ.

Hoàng Lê

Chùa cổ việt nam
Vũ Ngọc Khánh
NXB Thanh Niên